Tavla Nasıl Oynanır? Başlangıç Dizilişi, Kırma, Mars ve Temel Strateji

Mehmet Fatih İçin · 6 Kasım 2026 · 7 dk okuma

Tavla, binlerce yıllık geçmişiyle dünyanın en eski masa oyunlarından biri ve uluslararası adıyla backgammon olarak bilinir. Zarın getirdiği şans ile hamlelerin hesabı tavlada iç içedir: kötü zarla kaybedilen bir el olur ama uzun vadede iyi oynayan oyuncu kazanır. Bu rehberde tahtayı tanımaktan pulları toplamaya kadar tavlanın temel kurallarını ve yeni başlayanların en sık yaptığı hataları anlatıyorum.

Tavla tahtası ve pullar

Tavla tahtasında üçgen biçiminde 24 hane vardır. Tahta ortadaki çıkıntıyla (bar) ikiye ayrılır ve her yarıda 6'şar haneden oluşan iki bölge bulunur. Her oyuncunun farklı renkte 15 pulu ve oyunda iki zar vardır. Oyuncular pullarını tahta üzerinde birbirine ters yönde ilerletir; her oyuncunun amacı bütün pullarını kendi iç bölgesine (ev) taşıyıp tahtadan toplamaktır.

Başlangıç dizilişi

Haneleri her oyuncu kendi bakış açısından, toplayacağı bölgeden başlayarak 1'den 24'e numaralandırır. Standart dizilişte her oyuncunun pulları şöyle durur:

Toplam 2 + 5 + 3 + 5 = 15 pul eder. İki oyuncunun dizilişi birbirinin aynadaki görüntüsüdür.

Kim başlar?

Yaygın kurala göre iki oyuncu birer zar atar ve büyük atan başlar; ilk hamlede genelde atılan bu iki zar birlikte kullanılır. Zarlar eşit gelirse yeniden atılır. Bazı masalarda büyük atan oyuncu iki zarı yeniden atar; masaya göre değişir.

Zar ve hamle kuralları

• Oyuncu iki zar atar ve her zardaki sayı kadar bir pulu ilerletir. İki zarı aynı pulla art arda ya da iki farklı pulla oynayabilir.
• Bir pul, rakibin iki veya daha fazla pulunun bulunduğu haneye konamaz. Bu haneye kapı (ya da kapalı hane) denir.
• Pul, boş haneye, kendi pullarının olduğu haneye ya da rakibin tek pulunun bulunduğu haneye konabilir.
• Oynanabilen zarın oynanması zorunludur. İki zardan yalnızca biri oynanabiliyorsa o oynanır; ikisi de ayrı ayrı oynanabiliyor ama birlikte oynanamıyorsa genelde büyük zarın oynanması gerekir.

Çift zar (kapı zarı)

İki zar aynı gelirse (örneğin 4-4), oyuncu o sayıyı dört kez oynar. Bu hamleler tek pulla, iki pulla ya da dört farklı pulla yapılabilir. Çift zar özellikle pul toplarken ya da kapı kurarken büyük avantaj sağlar.

Kırma ve bara

Bir hanede tek başına duran pula açık pul denir. Rakip, zarı tutup pulunu bu haneye getirirse açık pul kırılır ve tahtanın ortasındaki bara konur.

Barda pulu olan oyuncu, bu pulu oyuna geri sokmadan başka hiçbir hamle yapamaz. Pul, rakibin iç bölgesinden girer: atılan zar, girilecek haneyi belirler. Zarın gösterdiği hane rakibin kapısıysa o zarla giriş yapılamaz. Rakip iç bölgesinin altı hanesini de kapattıysa barda bekleyen oyuncu hiç oynayamaz ve sırasını kaybeder.

Kapı ve blok kurmak

Art arda birkaç kapı kurmak rakibin pullarının önünü keser. Altı hane yan yana kapatıldığında rakip o bloğu hiçbir zarla aşamaz. Kırma ile kapıyı birleştirmek tavlanın en güçlü planlarından biridir: rakibin pulunu kırıp bara gönderir, ardından iç bölgendeki kapılarla girişini zorlaştırırsın.

Pulları toplamak

Bir oyuncu, 15 pulunun tamamı kendi iç bölgesine geldiğinde pul toplamaya başlayabilir. Atılan zar, o numaralı hanedeki bir pulun tahtadan çıkarılmasını sağlar. Zarın gösterdiği hanede pul yoksa ve daha yüksek hanelerde pul varsa, zar iç bölgede bir hamle için kullanılmak zorundadır. Daha yüksek hanelerde pul yoksa, en yüksek hanedeki pul toplanabilir.

Toplama sırasında pulun biri kırılırsa, o pul bara gider; pul yeniden iç bölgeye dönmeden toplamaya devam edilemez.

Oyunun sonu ve mars

Bütün pullarını ilk toplayan oyuncu eli kazanır ve 1 sayı alır. Rakip bu sırada hiç pul toplayamamışsa, kazanan mars yapmış olur ve 2 sayı alır. Maçlar çoğunlukla 3, 5 ya da 7 sayıya oynanır; en yaygını 5'tir. Uluslararası backgammonda bulunan katlama küpü (ikileme) ve üç kat sayılan “backgammon” kuralı geleneksel tavlada çoğunlukla oynanmaz; masaya göre değişir.

Tavlada sık kullanılan terimler

• Ev (iç bölge): Pulların toplanmadan önce toplanması gereken, oyuncunun kendi tarafındaki altı hane.
• Kapı: İki ya da daha fazla pulun bulunduğu, rakibin konamayacağı hane.
• Açık pul: Hanede tek başına duran, kırılabilecek pul.
• Bar: Kırılan pulların beklediği, tahtanın ortasındaki bölüm.
• Mars: Rakip hiç pul toplayamadan oyunu bitirmek; iki sayı değerindedir.

Yeni başlayanların sık yaptığı hatalar

• Gereksiz açık bırakmak: Özellikle rakibin pullarının 1–6 hane yakınında tek pul bırakmak kırılma riskini artırır.
• Arkadaki iki pulu unutmak: 24. hanedeki iki pul oyunun sonuna kalırsa rakibin kurduğu blokta sıkışır. Fırsat buldukça onları ilerletmek gerekir.
• Her pulu kırmaya çalışmak: Kırma güçlüdür ama kendi pulunu açıkta bırakarak yapılan kırma, rakibe karşılık verme şansı tanır.
• Toplamada acele: Rakibin barda pulu varken toplama yaparken açık bırakmak, kazanılmış bir eli kaybettirebilir.

Stratejiye giriş: koşu mu, savunma mı?

Her elin başında kendine şunu sor: Pullarım rakibinkinden ilerde mi? İlerdeysen (yarışta öndeysen) pullarını rakiple temas etmeden eve taşımaya, yani koşu oyununa odaklanmak mantıklıdır. Gerideysen rakibin ilerleyişini kapılarla yavaşlatmak, kırma fırsatı kollamak ve rakibin bölgesinde bir çapa (iki pullu güvenli hane) tutmak şansını artırır. Açılışta 3-1, 4-2, 6-1 gibi zarlarla kendi iç bölgende kapı kurmak en bilinen güçlü hamlelerdendir.

Diğer kural rehberleri: Okey nasıl oynanır, 101 Okey kuralları, Batak nasıl oynanır, Pişti nasıl oynanır, King nasıl oynanır.

Kuralları botlara karşı dene

Kuralları okumak bir şey, masada uygulamak başka. Kuralları botlara karşı internetsiz denemek için MasaPlay'i kullanabilirsin. MasaPlay'de Tavla, Okey, 101 Okey, Batak, King ve Pişti var; yanında İsim Şehir, Anlat Bakalım ve Sahtekar gibi parti oyunları ile 15 zekâ ve kelime oyunu bulunuyor, toplam 24 oyun. Botların Kolay, Normal ve Zor seviyeleri var; ilk ellerini Kolay'da oynayıp kuralları oturttuktan sonra zorluğu artırabilirsin. Oyun Türkçe ve İngilizce, iPhone, iPad ve Android'de çalışıyor. Bahis yok; oyun içi jetonlar gerçek paraya çevrilemez. Reklamlar isteğe bağlı, tek seferlik Premium ile kaldırılabiliyor.

App Store'dan indir · Google Play'den indir